Ua Pa'ū le IQ o Tamaiti ona o le Fa'aleagaina o le Ea i Initia, o se Su'esu'ega Fou ua Maua - E Mafai e Mea Fa'amamā Ea ona Fesoasoani
|
O tamaiti i eria o Initia e tele ai le fa'aleagaina o le siosiomaga e matua maualalo lava o latou IQ pe a fa'atusatusa i a latou tupulaga i siosiomaga e sili atu ona mamā. O le fa'aleagaina o le siosiomaga e le gata ina fa'aleagaina ai mama ae a'afia ai fo'i le atina'eina o le fai'ai. O se su'esu'ega talu ai nei na maua ai o tamaiti e 6-8 tausaga le matutua o lo'o nonofo i nofoaga ua fa'aleagaina e tusa ma le 20 togi e maualalo ifo i suega IQ, lea e ono a'afia ai a latou fa'atinoga i le a'oga ma avanoa i le lumana'i. I nofoaga e tele ai le fa'aleagaina o le ea, o tamaiti e 6-8 tausaga le matutua na maua ni togi maualalo i suega IQ. Na maua i le su'esu'ega ni eseesega tetele i le IQ i le va o tamaiti o lo'o nonofo i nofoaga e tele ai le fa'aleagaina o le ea ma e maualalo ai le fa'aleagaina o le ea. O fa'ai'uga autū ia na maua:
O le suʻesuʻega na taulaʻi i aafiaga o mea faʻaeletise (PM2.5 ma le PM10) i tomai faʻalemafaufau o tamaiti. O le PM2.5 ma le PM10 o mea faʻaeletise manifinifi ia, e laiti ma faigofie ona ulufale i mama, e ono oʻo atu ai i ni aʻafiaga matuia i le soifua maloloina. Ua Valaau Tagata Tomai Faapitoa mo se Gaoioiga Vave e Puipuia ai le Lumanai o Tamaiti Sa faia le suʻesuʻega e le Kalinga Institute of Industrial Technology (KIIT) i Odisha, Initia, lea na faʻatusatusa ai tamaiti na aʻafia i tulaga maualuluga o le faʻaleagaina o le ea (PM10 > 60 micrograms i le mita kupita, PM2.5 > 40 micrograms) ma tamaiti i siosiomaga e sili atu le mamā. Ua faʻamamafa e tagata atamamai le manaʻomia o ni fuafuaga fou e puipuia ai le lumanaʻi o tamaiti, ona o loʻo faʻaauau pea ona faʻaleagaina e le faʻaleagaina o latou atinaʻe faʻalemafaufau ma le soifua maloloina. Ua Faateleina le Osofa'iga o le Asthma i Aferika i Sisifo ona o le Eleelea O se isi suʻesuʻega mai Aferika i Sisifo na maua ai foʻi o osofaʻiga o le tale i talavou e fesoʻotaʻi ma le maualuga o le faʻaleagaina o le ea. O le suʻesuʻega i Cotonou, Benin, na suʻesuʻeina ai talavou e 730 e maua i le tale i le silia ma le 36 masina. Na faʻaaogaina e le au suʻesuʻe ni masini e mafai ona feaveaʻi ma ni masini e faʻamautu ai le tulaga lelei o le ea e fua ai le aʻafia i mea faʻaleagaina e pei o le nitrogen dioxide ma le PM1, PM2.5, ma le PM10. Na latou maua ai o faʻailoga o le tale e 2.5 taimi e sili atu ona taatele i le vaitaimi o le harmattan, lea e aumaia ai le ea mago ma le pefu mai le Sahara. Na lipotia mai e le au suʻesuʻe o loʻo tumau pea le maualuga o le filogia o le ea i Aferika i Sisifo, lea e faʻateleina ai le lamatiaga o le tale i talavou. Latou te fautua mai o lapataʻiga o le lelei o le ea ma aʻoaʻoga lelei i vailaʻau ma le puleaina o le tagata lava ia e mafai ona faʻaleleia atili ai le soifua maloloina o le manava. E mafai e A'oga ona Manuia mai Mea Fa'amamā Ea Ua fautuaina e Polofesa Anant Sudarshan mai le Iunivesite o Warwick i Peretania e tatau ona fa'apipi'iina a'oga uma a le malo, aemaise lava i nofoaga e tele ai le filogia, i ni masini fa'amamā ea. "E fa'aalu e tamaiti se vaega tele o latou aso i le a'oga, ma o le fa'aitiitia o le a'afia i le filogia e mafai ona i ai ni fa'amanuiaga tetele i le soifua maloloina," o le tala lea a Sudarshan. O le faʻapipiʻiina o masini faʻamamā ea i aʻoga, e mafai ona faʻaitiitia ai le aʻafia o tamaiti i mea leaga e tusa ma le 17% i tausaga taʻitasi. E mafai ona faʻaleleia atili ai lo latou taulaʻi ma le tomai faʻapitoa i le mafaufau i se taimi umi, auā o mea manifinifi (PM2.5) e aʻafia ai le mataala ma le atinaʻeina o le mafaufau i se taimi puʻupuʻu, e pei lava o le faʻaitiitia o le gaosiga e ala i mea faʻalavelave faifai pea. Faaiuga: O le Faʻapipiʻiina o Mea Faʻamamā Ea i Aʻoga e Mafai ona Puipuia le Atinaʻeina o le Mafaufau O le faʻapipiʻiina o masini faʻamamā ea i aʻoga e mafai ona faʻaitiitia ai le aʻafia o tamaiti i le faʻaleagaina o le ea, ma puipuia ai lo latou atinaʻe faʻalemafaufau. E manaʻomia se gaioiga vave e puipuia ai le soifua maloloina ma le aʻoaʻoga a tamaiti. Fuafuaga Fa'atino mo A'oga:
Toe Fa'aleleia o le Malosiaga Faiga Fa'aleleia o le EaE mafai e s ona fa'aleleia atili le tulaga lelei o le ea I le fa’aopoopoga i masini fa’amamā ea, e mafai e a’oga ona manuia mai faiga fa’aleleia ea e toe fa’aleleia ai le malosi (ERV). O nei faiga, e aofia ai masini fa’aleleia ea sili ona lelei e toe fa’aleleia ai le malosi, e mafai ona fa’aleleia atili ai le tulaga lelei o le ea i totonu e ala i le fesuia’i lelei o le ea tuai i totonu ma le ea fou i fafo a’o toe fa’aleleia ai le malosi. O ERV o se fofo e fa’asaoina ai le malosi e fesoasoani fo’i e fa’atumauina ai tulaga lelei o le ea i totonu, e taua tele mo le fa’aitiitia o le a’afia i mea leaga e pei o le PM2.5. O le fa’atinoina o nei faiga, aemaise lava i nofoaga e maualuga le lamatiaga, e mafai ona puipuia atili ai le soifua maloloina o le mafaufau ma le fa’atinoga o a’oa’oga a tamaiti.
Mo a'oga ma aiga, o se masini fa'aleleia le malosi mo le fale ofoina atu se fofo taugofie e faʻamautinoa ai le tafe pea o le ea ma aveese ai ni mea leaga. toe fa'aleleia o le malosi Iunite Fa'amālūlūina e mafai ona avea ma se tupe teufaafaigaluega sili ona lelei mo se taimi umi i eria e maualuga ai le filogia o le ea. |










